Chia Đa Thức Cho Đa Thức, Trường Hợp Chia Có Dư

Trong toán học, phép chia đa thức là một phép toán cơ bản và quan trọng. Nó được sử dụng rộng rãi trong việc giải các bài toán đại số, đơn giản hóa biểu thức và tìm nghiệm của phương trình. Bài viết này sẽ trình bày chi tiết về phép chia đa thức cho đa thức, đặc biệt là trường hợp chia có dư.

1. Khái Niệm Cơ Bản

Phép chia đa thức là phép toán tìm đa thức thương (Q(x)) và đa thức dư (R(x)) khi chia đa thức bị chia (P(x)) cho đa thức chia (D(x)). Biểu thức tổng quát của phép chia đa thức là:

P(x) = D(x) * Q(x) + R(x)

Trong đó:

P(x): Đa thức bị chia
D(x): Đa thức chia
Q(x): Đa thức thương
R(x): Đa thức dư (bậc của R(x) phải nhỏ hơn bậc của D(x))

2. Phương Pháp Chia Đa Thức

Có hai phương pháp chính để chia đa thức:

Phương pháp đặt phép chia: Phương pháp này tương tự như phép chia số tự nhiên, nhưng thay vì chia các chữ số, ta chia các hạng tử của đa thức.
Phương pháp sử dụng sơ đồ Horner: Phương pháp này hiệu quả hơn khi chia đa thức bậc cao cho đa thức bậc nhất (dạng x - a).

3. Chia Đa Thức Cho Đa Thức (Trường Hợp Chia Hết)

Khi chia đa thức P(x) cho đa thức D(x) mà không có dư (R(x) = 0), ta nói rằng P(x) chia hết cho D(x). Ví dụ:

(x² + 2x + 1) : (x + 1) = x + 1

Các bước thực hiện:

Sắp xếp các hạng tử của đa thức bị chia và đa thức chia theo số mũ giảm dần của biến.
Chia hạng tử đầu tiên của đa thức bị chia cho hạng tử đầu tiên của đa thức chia.
Nhân kết quả vừa tìm được với đa thức chia.
Trừ kết quả vừa nhân được khỏi đa thức bị chia.
Lặp lại các bước trên cho đến khi bậc của đa thức dư nhỏ hơn bậc của đa thức chia.

4. Chia Đa Thức Cho Đa Thức (Trường Hợp Chia Có Dư)

Khi chia đa thức P(x) cho đa thức D(x) mà có dư (R(x) ≠ 0), ta có:

P(x) = D(x) * Q(x) + R(x)

Ví dụ:

(x² + 3x + 5) : (x + 2) = x + 1 (dư 3)

Các bước thực hiện tương tự như trường hợp chia hết, nhưng khi bậc của đa thức dư nhỏ hơn bậc của đa thức chia, ta dừng lại và đa thức dư chính là R(x).